رشد خرده‌فروشی‌ها در ایران

صنعت خرده فروشی در دستان فروشگاه های مستقل کوچک
از سال ۱۹۷۹ اقتصاد ایران با چالش های بسیاری مواجه شد که یکی از نتایج این چالش ها کاهش سرمایه گذاری در صنعت خرده فروشی کشور بود. در این دوران که فعالیت خرده فروشان چند ملیتی در ایران ممنوع بود، زنجیره ای از فروشگاه های کوچک مستقل به جایگزینی مهم تبدیل شد و در همین حال ریسک بالا در بخش های صنعتی و کشاورزی منجر به این شد تا مردم در بخش های مختلف فروشگاه های کوچک خود را باز کنند و به فروش محصولات بپردازند و روز به روز بر تعداد این فروشگاه ها افزوده شد.
این شبکه توزیع سنتی خیلی موثر نبود و معمولا محصولات پس از چند دست چرخیدن به دست مصرف کننده می رسید و همین امر به افزایش بهای محصولات منجر می شد. علاوه بر این قیمت اقلام در هر منطقه در مقایسه با منطقه دیگر تفاوت داشت که دلیل آن تلاش فروشندگان برای افزایش میزان سود خود بود.

رشد خوب سوپرمارکت ها و هایپر مارکت ها در سال ۲۰۱۱
خرده فروشی در ایران به ویژه در زمینه خواروبار طی سال های گذشته تغییرات زیادی را به خود دیده است. پس از ظهور ناموفق فروشگاه های بزرگ زنجیره‌ای در دهه۱۹۹۰، مسئولان دولتی سرانجام انجام اصلاحات در صنعت خرده فروشی را لازم دیدند و به همین رو بخش خصوصی تنها گزینه ممکن برای این تغییرات بود. در نتیجه از سال ۲۰۰۸ به این سو مناطق شهری ایران شاهد رشد ناگهانی سوپرمارکت ها و هایپرمارکت ها بود و در این میان بسیاری از محصولات این فروشگاه ها را اقلام وارداتی تشکیل می داد. در نهایت اولین هایپرمارکت چند ملیتی در سال ۲۰۰۹ در تهران فعالیت خود را آغاز کرد و این هایپرمارکت نقطه عطفی در مدرن سازی صنعت خرده فروشی ایران بود.

 

تعداد زیاد فروشگاه های کوچک
ساختار خرده فروشی در اغلب شهرهای ایران تقریبا یکسان است. در هر شهر منطقه ای به نام بازار وجود دارد که عمده فروشانی در آنجا مشغول به فعالیت هستند و خرده فروشان مستقل اقلام مورد نیاز خود را از آنجا تهیه می کنند. این عمده فروشان نیز به طور معمول محصولات خود را از بازار مرکزی تهران که در قلب پایتخت قرار دارد تهیه می کنند و این بدان معنی است که تاثیر فروشگاه های زنجیره ای همچنان محدود است.
یورومانیتور معتقد است که قیمت خرده فروشی طی سال های آینده همچنان روند صعودی در پیش خواهد گرفت و این در حالی است که ارزش خرده فروشی طی سال های آینده در مقایسه با سال های گذشته رشد پویاتری خواهد داشت.

رشد خرده فروشی در پی افزایش واردات
از زمان کشف در اوایل قرن بیستم، نفت در اقتصاد ایران یک محصول بسیار مهم است و دولت ایران تقریبا ۹۰ درصد از درآمدهای صادراتی خود را از محل فروش نفت کسب می کند و در همین حال حدود ۵۰ درصد از بودجه سالانه از محل درآمدهای نفتی تامین می شود. در نتیجه بهای جهانی نفت برای عملکرد اقتصاد ایران مرکزیت دارد و ما در مقاطعی شاهد افزایش ناگهانی درآمدهای نفتی در ایران بوده ایم و به همین رو شاهد روند افزایشی میزان واردات در ایران هستیم. به طور کلی صنعت خرده فروشی یکی از معدود صنایعی است که به میزان قابل توجهی از شرایط کنونی اقتصاد ایران به ویژه از حجم انبوه واردات ذی نفع است.
بر اساس ساختار سنتی خرده فروشی در ایران محصولات از طریق عمده فروشان به خرده فروشان و پس از آنها به دست مردم می رسد و در نتیجه خرده فروشی همگام با افزایش تنوع محصولات مدرنیزه نشده و توسعه نیافته است و مصرف کنندگان این فرصت را ندارند تا از متدهای جدید خرید و همچنین انواع فروشگاه های مدرن برخوردار شوند.
طی سال های گذشته استراتژی اصلی فروشگاه های بزرگی همچون شهروند و کرفور، افزایش تعداد شعب خود و حضور بیشتر در مناطق مختلف بوده است تا بتوانند مصرف کنندگان سنتی ایرانی را به این فروشگاه های مدرن بکشانند و این در حالی است که در بخش غیر خواروبار، همچنان فروشگاه های مستقل کوچک میدان داری می کنند و استراتژی مشخصی در این راستا برای آنها وجود ندارد.

دورنمای خرده فروشی در ایران

یورومانیتور پیش بینی می کند که صنعت خرده فروشی همچنان طی سال های آینده یکی از پر سودترین صنایع در ایران باشد و سیاست دولت برای سرمایه گذاری درآمدهای نفتی در کالاهای مصرفی به جای صنایع ضروری و بهبود ساختارهای زیربنایی به این معنی است که نقش خرده فروشی ها همچنان پررنگ خواهد بود. در همین حال نسل جوان ایران که علاقه مند به امتحان کردن محصولات جدید هستند، همچنان به افزایش تقاضا برای تولیدات خواروباری و غیرخواروباری کمک خواهند کرد.

از دیگر نکات مهم گزارش یورومانیتور در خصوص صنعت خرده فروشی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
پرداخت نقدی یارانه ها به مصرف کننده ها نقش مستقیمی بر خرده فروشی دارد. از آنجایی که مردم ایران برنامه ریزی بلندمدتی برای یارانه های نقدی ندارند آن را به محض دریافت برای خرید کالاهای مصرفی هزینه می کنند و این امر به همراه افزایش واردات به کشور به صنعت خرده فروشی کمک خواهد کرد. در مجموع طرح هدفمندی یارانه ها به رشد صنعت خرده فروشی ایران کمک زیادی کرده است.

به دلیل ساختار سنتی صنایع خرده فروشی ایران، این بخش نیاز به سرمایه گذاری عظیمی ندارد و فروشگاه های مستقل کوچک می توانند حتی در شرایط سخت اقتصادی دوام بیاورند.
مجموع افراد شاغل در بخش خرده فروشی در سال ۲۰۱۱ برابر با سه میلیون و ۲۰۲ هزار نفر بود که ۱۵.۷ درصد مجموع افراد شاغل در ایران است.
مجموع خرده فروشی در ایران طی سال ۲۰۱۱ برابر با ۱۵۱۶.۹ تریلیون ریال بود که از این میزان ۶۱۵.۱ تریلیون ریال در بخش خرده فروشی خواروبار و ۹۰۱.۶ در بخش غیرخواروبار بوده است.
همچنین پیش بینی می شود که مجموع خرده فروشی در ایران در سال ۲۰۱۶ به ۳۲۵۱.۳ تریلیون ریال برسد که از این میزان ۱۳۲۳.۵ تریلیون ریال در بخش خرده فروشی خواروبار و ۱۹۲۷.۴ تریلیون ریال در بخش غیرخواروبار خواهد بود.

Share and Follow

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *